Հայաստանի կառավարության վերջին որոշումներից մեկը, որը կարող է երկարաժամկետ ազդեցություն ունենալ երկրի զարգացման վրա, վերաբերում է օդանավակայանների կառավարման մոդելին։ Խոսքը Զվարթնոց միջազգային օդանավակայանի կոնցեսիոն պայմանագրի երկարաձգման մասին է, որը ուժի մեջ կմնա մինչև 2067 թվականը։
Առաջին հայացքից սա կարող է թվալ պարզապես վարչական կամ իրավական քայլ, սակայն իրականում այն ունի շատ ավելի խորքային նշանակություն։ Օդանավակայանը վաղուց դադարել է լինել միայն թռիչքների վայր։ Ժամանակակից աշխարհում այն երկրի տնտեսական, զբոսաշրջային և ներդրումային կերպարի կարևորագույն բաղադրիչներից մեկն է։ Այն, թե ինչ տպավորություն է ստանում մարդը հենց առաջին ժամերին, մեծապես ազդում է ամբողջ երկրի ընկալման վրա։
Վերջին տարիների դինամիկան հստակ ցույց է տալիս, որ Զվարթնոցը գտնվում է կայուն աճի փուլում։ Տասնամյակ առաջ տարեկան ուղևորահոսքը հազիվ անցնում էր երկու միլիոնը, իսկ այսօր այն արդեն գերազանցում է հինգ միլիոնը։ 2025 թվականին օդանավակայանը գրանցել է իր պատմության ամենաբարձր ցուցանիշը՝ ավելի քան 5.6 միլիոն ուղևոր։ Սա խոսում է ոչ միայն Հայաստանի նկատմամբ հետաքրքրության աճի, այլ նաև այն մասին, որ ենթակառուցվածքների վրա ճնշումն իրական է և շարունակական։
Հենց այս ֆոնին էլ նոր կոնցեսիոն պայմանագիրը ստանում է իր իրական իմաստը։ Այն ենթադրում է համակարգային ներդրումային ծրագիր՝ հիմնված Մաստեր-պլանի վրա։ Այսինքն՝ զարգացումը լինելու է ոչ թե պատահական կամ հատվածական, այլ ռազմավարական և երկարաժամկետ։ Նախատեսվում է թողունակության ընդլայնում, տեխնիկական լուծումների արդիականացում և սպասարկման որակի բարձրացում։
Սակայն այս որոշման կարևորությունը միայն ներդրումների չափի մեջ չէ։ Պայմանագրի նոր տարբերակը ձևավորվել է Հայաստանի համար ավելի հավասարակշռված տրամաբանությամբ։ Նախկինում գործող որոշ ֆինանսական մեխանիզմներ, որոնք պետության համար ռիսկային էին, այլևս չեն կիրառվելու։ Սա նշանակում է ավելի մեծ վերահսկողություն, ավելի քիչ ֆինանսական անորոշություն և ավելի կայուն միջավայր։
Առանձին ուշադրության արժանի է նաև «Սյունիք» օդանավակայանի հարցը։ Սահմանափակումների վերացումը և այն միջազգային դարձնելու հնարավորությունը կարող է փոխել ոչ միայն մարզի տրանսպորտային պատկերը, այլ նաև ամբողջ տարածաշրջանի տնտեսական ու զբոսաշրջային ներուժը։
Բայց ի՞նչ է իրականում նշանակում այս ամենը սովորական ուղևորի համար։
Պարզ լեզվով ասած՝ սա նշանակում է ավելի հարմարավետ օդանավակայան, ավելի արագ գրանցում և անվտանգության ստուգում, ավելի քիչ հերթեր, ավելի կազմակերպված սպասարկում։ Սա նաև նշանակում է ավելի շատ ավիաընկերություններ, ավելի լայն ուղղությունների ցանց, ավելի մրցակցային գներ և ավելի ճկուն թռիչքային գրաֆիկներ։
Բիզնեսի համար սա նշանակում է, որ Հայաստան մուտք գործելը և երկրից դուրս գալը դառնում է ավելի հեշտ ու կանխատեսելի։ Զբոսաշրջության համար՝ որ երկիրը կարող է ընդունել ավելի շատ հյուրեր՝ առանց որակի անկման։ Իսկ երկրի համար ընդհանրապես՝ որ օդային կապը դառնում է ոչ թե սահմանափակում, այլ զարգացման գործիք։
Ի վերջո, նման որոշումները կարևոր են ոչ իրենց իրավական բարդությամբ, այլ նրանով, թե ինչպես են ազդում մարդկանց առօրյայի վրա։ Օդանավակայանը դառնում է ոչ թե սթրեսային անցումային կետ, այլ ժամանակակից միջավայր, որտեղ սկսվում կամ ավարտվում է Հայաստանի հետ մարդու առաջին իրական շփումը։