Երբ խոհանոցը դառնում է մշակույթ և ինքնություն
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն պատմության մեջ առաջին անգամ ոչ նյութական մշակութային ժառանգության ցանկում ընդգրկեց ամբողջական ազգային խոհանոց։ Այս պատմական ճանաչման արժանացավ իտալական խոհանոցը՝ ոչ թե որպես առանձին ուտեստների կամ հայտնի բաղադրատոմսերի շարք, այլ որպես ամբողջական մշակութային համակարգ, որը ձևավորվել է դարերի ընթացքում։
Այս որոշումը կարևոր ուղերձ է ողջ աշխարհին։ Այն փաստում է, որ խոհանոցը կարող է և պետք է դիտարկվի ոչ միայն որպես սննդի մշակույթ, այլ որպես ազգային ինքնության, հիշողության և ապրելակերպի արտահայտություն։
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի պաշտոնական գնահատման մեջ իտալական խոհանոցը ներկայացվում է որպես կենսամշակութային ժառանգություն, որը ներառում է ընտանիքներում բաղադրատոմսերի փոխանցման ավանդույթը, սեղանի շուրջ հավաքվելու մշակույթը, հումքի նկատմամբ հարգանքը, սեզոնայնությունը, տեղական արտադրանքի օգտագործումը և պատրաստման հմտությունները, որոնք փոխանցվում են սերնդեսերունդ։
Այս որոշման առիթով Իտալիայի վարչապետ Ջորջա Մելոնին նշել է․
«Մեզ համար, իտալացիներիս համար, խոհանոցը պարզապես ուտելիք չէ և պարզապես բաղադրատոմսերի հավաքածու չէ։
Դա մշակույթ է, ավանդույթ, աշխատանք և հարստություն»։
Այս խոսքերը ճշգրիտ բնութագրում են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ընդունած որոշման էությունը։ Խոհանոցը այստեղ ճանաչվում է ոչ որպես արդյունք, այլ որպես կենդանի գործընթաց, որը ձևավորում է ազգի ինքնությունը։
Իտալական խոհանոցի ճանաչումը ստեղծում է կարևոր նախադեպ նաև այլ երկրների համար։ Այն ցույց է տալիս, որ ազգային խոհանոցը կարող է արժևորվել այն ժամանակ, երբ այն ապրում է մարդկանց առօրյայում և պահպանում է իր կապը մշակույթի, ընտանիքի և տարածքի հետ։
Այս համատեքստում դժվար է չմտածել հայկական խոհանոցի մասին։
Հայկական խոհանոցը նույնպես ունի դարերով ձևավորված ավանդույթ, սեղանի շուրջ հավաքվելու մշակույթ, սերնդեսերունդ փոխանցվող ուտեստներ, տարածաշրջանային բազմազանություն և հումքի նկատմամբ առանձնահատուկ հարգանք։ Այն ձևավորվել է ոչ միայն որպես սննդային համակարգ, այլ որպես կենցաղային, ծիսական և մշակութային միջավայր։
Հայկական խոհանոցը ունի այդ ներուժը՝
լինելու ճանաչված ոչ թե միայն իր համերով, այլ իր մշակութային խորությամբ։
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի այս որոշումը հիշեցնում է մեզ, որ խոհանոցը կարող է լինել ազգային ժառանգության այն լեզուն, որը հասկանալի է ամբողջ աշխարհին։ Իսկ այդ լեզվով հայկական խոհանոցը վաղուց ունի ասելիք։
Երբ խոհանոցը ապրում է ժողովրդի առօրյայում, այն դառնում է մշակույթ։
Երբ մշակույթը պահպանվում է, այն դառնում է ժառանգություն։