Հայկական մշակույթում կան ավանդույթներ, որոնք չեն ապրել օրենքների կամ գրքերի մեջ, այլ պահպանվել են մարդկանց հիշողության, ընտանիքների պատմությունների և սերնդեսերունդ փոխանցված հավատալիքների շնորհիվ։ Սուրբ Սարգիսի տոնի նախօրեին կապված աղի բլիթի սովորույթը դրանցից ամենախորհրդավորներից ու ամենասիրելիներից է
Այս ավանդույթը ձևավորվել է դեռևս միջնադարյան Հայաստանում, սակայն դրա արմատները շատ ավելի խորն են գնում։ Հնագույն հայերի պատկերացումներում երազը պարզապես քնի ընթացքում տեսիլք չէր, այլ ուղերձ, ճանապարհ դեպի ապագա։ Քրիստոնեության ընդունումից հետո այդ հավատալիքներն իրենց տեղը գտան եկեղեցական տոների մեջ, և երիտասարդների երազները կապվեցին Սուրբ Սարգիսի անվան հետ, որը ժողովուրդը ընկալում էր որպես սիրո, երիտասարդության և քաջության հովանավոր։
Աղի բլիթը այս ավանդույթի կենտրոնական խորհրդանիշն է։ Այն պատրաստվում էր պարզ, առանց խմորիչի, հաճախ լուռ ու կենտրոնացած տրամադրությամբ։ Աղը այստեղ պատահական չէր. հին հավատալիքներում այն փորձության ու ճշմարտության նշան էր։ Բլիթը ուտելուց հետո ջուր չխմելը դառնում էր մի փոքր փորձություն, որի իմաստը հենց երազի մեջ էր բացահայտվում։
Ժողովրդական պատկերացումների համաձայն՝ գիշերը երազում պիտի հայտնվեր մարդ, ով ջուր է տալիս։ Այդ կերպարն էլ համարվում էր ապագա սիրեցյալը կամ կյանքի ուղեկիցը։ Տարբեր ժամանակներում ու վայրերում մարդիկ երազին տարբեր իմաստներ են տվել՝ հավատալով, որ ջրի մաքրությունը, շարժումը կամ նույնիսկ երազի տրամադրությունը կարող են պատմել ապագա կյանքի մասին։
Այս սովորույթը երբեք միայն անհատական չի եղել։ Շատ համայնքներում այն վերածվել է համատեղ ապրումի՝ ընկերուհիների հավաքույթների, խոհանոցային գաղտնի խոսակցությունների ու թաքուն հույսերի։ Աղի բլիթը երբեմն կիսել են միմյանց հետ, պահել բարձի տակ կամ քնելուց առաջ մտքում մի ցանկություն պահել՝ հավատալով, որ երազը այդպես ավելի հստակ կլինի։
Այսօր էլ, ժամանակակից Հայաստանի արագ ու թվայնացված կյանքում, Սուրբ Սարգիսի այս գիշերը շարունակում է պահպանել իր կախարդանքը։ Շատերն այն անում են ժպիտով կամ հումորով, բայց իրականում՝ սիրով ու կարոտով դեպի այն ժամանակները, երբ հավատն ու երազը կարևոր տեղ ունեին մարդու կյանքում։
Այս ավանդույթը հիշեցնում է, որ հայկական մշակույթում սերը միշտ եղել է ոչ միայն զգացում, այլ սպասում, փորձություն և հույս։